🏆Giải nobel 1988 Sir James W. Black, Gertrude B. Elion & George H. Hitchings 🇬🇧 🇺🇸 🇺🇸💊Phát triển thuốc kháng histamine và điều trị ung thư
Dưới đây là trình bày chi tiết Giải Nobel Sinh lý học & Y học năm 1988 theo hướng khoa học – lịch sử – tác động y học, phù hợp để học, ghi chép hoặc giảng dạy 👇
🏆 GIẢI NOBEL SINH LÝ HỌC & Y HỌC 1988
👨🔬 Sir James W. Black – 👩🔬 Gertrude B. Elion – 👨🔬 George H. Hitchings
🇬🇧 🇺🇸 🇺🇸
Lĩnh vực: Dược học – Y học phân tử
Chủ đề: 💊 Phát triển thuốc nhắm trúng đích – kháng histamine, thuốc tim mạch, thuốc điều trị ung thư & bệnh tự miễn
🎯 LÝ DO ĐƯỢC TRAO GIẢI
“Vì những khám phá về các nguyên lý quan trọng trong điều trị bằng thuốc, đặc biệt là phát triển các loại thuốc mới dựa trên hiểu biết sinh học và sinh hóa của bệnh lý.”
👉 Đây là bước ngoặt từ dược học kinh nghiệm → dược học lý trí (rational drug design).
👤 1. Sir James W. Black (1924–2010) – 🇬🇧
🔬 Đóng góp chính:
Phát triển thuốc kháng histamine H₂
Phát minh thuốc chẹn beta (beta-blockers)
💊 Thuốc tiêu biểu:
| Thuốc | Tác dụng |
|---|---|
| Propranolol | Điều trị tăng huyết áp, đau thắt ngực, rối loạn nhịp tim |
| Cimetidine | Giảm tiết acid dạ dày – điều trị loét dạ dày |
🧠 Ý tưởng cốt lõi:
Cơ thể có thụ thể (receptor) chuyên biệt
Thuốc phải tác động chính xác lên receptor, không phải “đánh bừa”
➡️ Mở đường cho dược học receptor hiện đại
👩🔬 2. Gertrude B. Elion (1918–1999) – 🇺🇸
🔬 Đóng góp chính:
Phát triển thuốc chống ung thư
Thuốc chống virus
Thuốc chống thải ghép
💊 Thuốc tiêu biểu:
| Thuốc | Ứng dụng |
|---|---|
| 6-mercaptopurine | Điều trị bệnh bạch cầu |
| Azathioprine | Chống thải ghép, điều trị tự miễn |
| Acyclovir | Điều trị herpes virus |
🌟 Điểm đặc biệt:
Không có bằng tiến sĩ, nhưng là một trong những nhà dược học vĩ đại nhất thế kỷ 20
Là phụ nữ hiếm hoi thời đó được trao Nobel khoa học
👨🔬 3. George H. Hitchings (1905–1998) – 🇺🇸
🔬 Đóng góp chính:
Đồng sáng lập phương pháp thiết kế thuốc dựa trên chuyển hóa tế bào
Hợp tác chặt chẽ với Gertrude Elion
🧪 Nguyên lý then chốt:
So sánh con đường sinh hóa của tế bào bệnh với tế bào bình thường
→ Tìm điểm khác biệt → đánh trúng điểm yếu
➡️ Đây là nền tảng của hóa trị liệu chọn lọc (selective toxicity)
🧬 TƯ DUY CÁCH MẠNG CỦA BỘ BA
Trước đây:
Thử thuốc ngẫu nhiên
Phát hiện tác dụng phụ sau khi dùng
Sau công trình của họ:
✔️ Hiểu cơ chế bệnh
✔️ Xác định enzyme / receptor
✔️ Thiết kế phân tử đúng mục tiêu
📌 → Tiền đề cho thuốc sinh học, thuốc ung thư nhắm trúng đích, thuốc cá nhân hóa
🌍 TÁC ĐỘNG ĐẾN Y HỌC HIỆN ĐẠI
🔹 Điều trị tim mạch an toàn hơn
🔹 Giảm tử vong do loét dạ dày
🔹 Cách mạng hóa điều trị ung thư
🔹 Ghép tạng trở nên khả thi
🔹 Phát triển thuốc kháng virus (HIV, herpes, COVID sau này gián tiếp kế thừa tư duy)
🧠 TÓM TẮT 1 DÒNG
Giải Nobel 1988 đánh dấu thời đại thuốc “đánh trúng mục tiêu sinh học”, thay đổi toàn bộ ngành dược và y học hiện đại.
Nếu Tiến sĩ M muốn:
📊 So sánh tư duy Đông y – Tây y qua Nobel 1988
🧬 Liên hệ với thuốc sinh học – thuốc đích ung thư hiện nay
📚 Viết thành note học / slide / bài giảng
👉 cứ nói, mình triển khai tiếp ✨
━━━━━━━━━━━━━━━
Nhận xét
Đăng nhận xét