🏆Giải nobel 2017 Jeffrey C. Hall, Michael Rosbash & Michael W. Young 🇺🇸⏳Cơ chế sinh học điều khiển nhịp sinh học ngày – đêm

🏆 Giải Nobel Sinh lý học & Y học 2017 👨‍🔬 Jeffrey C. Hall – Michael Rosbash – Michael W. Young (🇺🇸) ⏳ Phát hiện cơ chế phân tử điều khiển nhịp sinh học ngày – đêm ( Circadian Rhythm ) 1️⃣ Bối cảnh khoa học trước khi có khám phá Từ hàng trăm năm trước, con người đã nhận thấy sinh vật có nhịp sinh học ~24 giờ (circadian rhythm): 🌿 Cây mimosa mở và đóng lá theo chu kỳ 24h ngay cả khi ở trong bóng tối. 🐦 Động vật có giờ ngủ – thức ổn định. 👤 Con người có chu kỳ ngủ, nhiệt độ cơ thể, hormone, huyết áp theo ngày đêm. Nhưng câu hỏi lớn vẫn chưa được giải đáp: ❓ “Đồng hồ sinh học trong cơ thể hoạt động bằng cơ chế nào?” Trước năm 1980, các nhà khoa học biết hiện tượng nhưng không biết cơ chế phân tử . 2️⃣ Khám phá gene “đồng hồ sinh học” đầu tiên Các nghiên cứu trên ruồi giấm (Drosophila) cho thấy: Có một gene điều khiển chu kỳ hoạt động 24h Gene này được đặt tên là period (per) Ba nhà khoa học Nobel đã: 🔬 1984 – Hall & Rosbash + Young → Phân lập và giải mã gene period Ge...

1913 - Charles Richet - 🇫🇷 - 🤧Sốc phản vệ và miễn dịch học


🥇 Giải Nobel Y học 1913

👨‍🔬 Người nhận: Charles Richet 🇫🇷

🧪 Lý do trao giải:

Vì công trình nghiên cứu về hiện tượng sốc phản vệ (anaphylaxis)


📖 1. Bối cảnh lịch sử & động lực nghiên cứu

Vào cuối thế kỷ 19, giới khoa học bắt đầu hiểu dần về hệ miễn dịch, nhưng còn rất sơ khai. Trong khi người ta cho rằng tiêm chất độc liều nhỏ để tạo miễn dịch là điều an toàn, Charles Richet lại phát hiện điều ngược lại cũng có thể xảy ra – một phản ứng quá mẫn nghiêm trọng khi tiếp xúc với chất lạ lần thứ hai.


🧬 2. Khám phá chính: Hiện tượng Sốc phản vệ (Anaphylaxis)

🔬 Thí nghiệm gốc:

  • Richet làm thí nghiệm trên chó cùng với bác sĩ Paul Portier.

  • Họ tiêm độc tố hải sứa Physalia (một loại sứa độc) vào chó.

  • Lần tiêm đầu: chó không phản ứng mạnh.

  • Lần tiêm thứ hai (sau vài tuần): chó phản ứng dữ dội, tụt huyết áp, co giật, đôi khi tử vong.

⚠️ Hiện tượng ngược với miễn dịch:

  • Miễn dịch: cơ thể bảo vệ mạnh hơn sau lần đầu.

  • Phản vệ: cơ thể phản ứng quá mức, gây nguy hiểm đến tính mạng.

👉 Richet gọi hiện tượng này là anaphylaxis (phản vệ), trái ngược với prophylaxis (phòng ngừa).


🧠 3. Ý nghĩa khoa học & y học

📍 Ảnh hưởng lâu dài:

  • Đặt nền móng cho lĩnh vực miễn dịch học hiện đại.

  • Hiểu rõ hơn về:

    • Dị ứng thực phẩm

    • Phản ứng với thuốc (penicillin, vaccine, v.v.)

    • Sốc phản vệ do nọc độc côn trùng

    • Cơ chế kháng nguyên – kháng thể

💉 Ứng dụng lâm sàng:

  • Khuyến cáo theo dõi sau tiêm phòng.

  • Phát triển thuốc điều trị như epinephrine (adrenaline) dùng trong cấp cứu phản vệ.


🧠 4. Tầm vóc & công lao của Charles Richet

  • Là một trong những nhà sinh lý học tiên phong.

  • Không chỉ nghiên cứu phản vệ, ông còn viết về huyết học, thần kinh học, tâm lý học.

  • Ngoài khoa học, ông còn là nhà triết học và văn sĩ.


🏆 Tóm lược ý nghĩa giải Nobel 1913

Hạng mục Nội dung
🧑‍🔬 Tên nhà khoa học Charles Richet
📅 Năm nhận giải 1913
🧪 Thành tựu chính Phát hiện hiện tượng phản vệ (anaphylaxis)
💥 Ý nghĩa y học Đặt nền tảng cho ngành dị ứng – miễn dịch học
💊 Ứng dụng thực tế Hiểu biết về phản ứng thuốc, dị ứng, sốc phản vệ

🔬 Made by AI • Powered by Deep Learning & Data

Nhận xét