🏆Giải nobel 1992 Edmond H. Fischer & Edwin G. Krebs 🇺🇸 🇺🇸⚡Cơ chế phosphoryl hóa protein trong điều hòa tế bào

🏆 Giải Nobel Sinh lý học & Y học 1992 Edmond H. Fischer & Edwin G. Krebs 🇺🇸 🇺🇸 ⚡ Cơ chế phosphoryl hóa protein trong điều hòa tế bào 🌍 Thông tin chung Mục Nội dung 🗓️ Năm trao giải 1992 🧑‍🔬 Nhà khoa học Edmond Henri Fischer & Edwin Gerhard Krebs 🏛️ Lĩnh vực Sinh lý học & Y học 🧬 Phát hiện chính Cơ chế điều hòa hoạt động protein thông qua phosphoryl hóa (phosphorylation) 🧠 Vấn đề khoa học cốt lõi Trước năm 1950, sinh học phân tử chưa hiểu rõ : Làm thế nào tế bào bật / tắt các enzyme và protein để kiểm soát hoạt động sống? Người ta chỉ biết: Gen → tạo protein Nhưng protein hoạt động thế nào , điều chỉnh ra sao → chưa rõ cơ chế 🔬 Phát hiện mang tính cách mạng Fischer & Krebs phát hiện rằng: Protein có thể được điều chỉnh hoạt động bằng cách gắn hoặc tháo nhóm phosphate (PO₄³⁻) . Cơ chế này gọi là: ⚡ Protein Phosphorylation Phosphoryl hóa protein 🔁 Cơ chế hoạt động 1️⃣ Phosphorylation – Gắn phosphate Do enzyme Protein Kinase thực hiện: Protein + ATP ...

🩺10 Điều Người Bị Tiểu Đường Phải Đặc Biệt Chú Ý

Dưới đây là những điều quan trọng nhất mà người bị tiểu đường phải chú ý, chia theo nhóm rõ ràng và dễ áp dụng ngay.


🩺 10 Điều Người Bị Tiểu Đường Phải Đặc Biệt Chú Ý

1️⃣ Kiểm soát đường huyết hàng ngày

  • Đo đường huyết trước ăn, sau ăn 2 giờ và trước ngủ.

  • Mục tiêu phổ biến:

    • Trước ăn: 80–130 mg/dL (4.4–7.2 mmol/L)

    • Sau ăn 2h: < 180 mg/dL (10 mmol/L)
      → Đây là yếu tố quan trọng nhất để tránh biến chứng.


2️⃣ Hạn chế tinh bột hấp thu nhanh

⛔ Cần hạn chế:

  • Cơm trắng, mì, bánh mì trắng, xôi, bánh ngọt, đường, nước ngọt, cà phê sữa…
    ✔️ Nên ưu tiên:

  • Gạo lứt, bánh mì đen, khoai lang, yến mạch, rau củ giàu chất xơ.


3️⃣ Ăn đủ và đúng giờ

  • Không được bỏ bữa, đặc biệt nếu đang dùng thuốc hạ đường huyết.

  • Nên chia thành 3 bữa chính + 1–2 bữa phụ (ít trái cây, hạt, sữa không đường).


4️⃣ Giảm bớt chất béo xấu

  • Giảm mỡ động vật, đồ chiên rán, da gà, nội tạng.

  • Tăng chất béo tốt: dầu ôliu, cá hồi, bơ, các loại hạt.


5️⃣ Duy trì vận động hằng ngày

  • Đi bộ nhanh 30 phút/ngày.

  • Tập cơ 2–3 lần/tuần để tăng nhạy insulin.

  • Không nên ngồi quá 40 phút liên tục.


6️⃣ Kiểm soát cân nặng

Giảm 5–10% cân nặng có thể giảm rõ rệt đường huyết (đã có chứng minh lâm sàng).


7️⃣ Uống nước đủ – tránh nước ngọt

  • Nước lọc là tốt nhất.

  • Tránh nước tăng lực, nước trái cây đóng hộp, nước ép nhiều đường.


8️⃣ Theo dõi huyết áp & mỡ máu

  • Vì tiểu đường thường đi kèm tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu.

  • Mục tiêu:

    • Huyết áp < 130/80 mmHg

    • LDL < 100 mg/dL (càng thấp càng tốt với người tiểu đường)


9️⃣ Bảo vệ bàn chân

Tiểu đường làm giảm cảm giác → dễ loét → dễ nhiễm trùng nặng.

  • Không đi chân trần.

  • Giữ chân khô, kiểm tra vết trầy xước mỗi ngày.

  • Chọn giày rộng và mềm.


🔟 Tái khám đúng hẹn – xét nghiệm định kỳ

  • HbA1c mỗi 3 tháng (mục tiêu < 7%).

  • Kiểm tra mắt, thận, thần kinh, tim mạch định kỳ.

  • Điều chỉnh thuốc nếu đường huyết thay đổi.


🥗 Gợi ý bữa ăn tốt cho người tiểu đường (ngắn gọn)

  • Sáng: yến mạch + trứng + 1 trái táo nhỏ

  • Trưa: cá hồi + rau hấp + ½ chén gạo lứt

  • Chiều: trái cây ít đường (ổi, táo xanh)

  • Tối: ức gà + salad dầu ôliu


Nếu Tiến sĩ M muốn, tôi có thể lập:
📌 Bảng thực đơn 7 ngày
📌 Danh sách thực phẩm nên/không nên (kèm emoji đẹp như sở thích của Tiến sĩ)
📌 Kế hoạch tập luyện 30 ngày cho người tiểu đường

Chỉ cần nói: "Làm menu 7 ngày" hoặc "Làm bảng thực phẩm" nhé.


Made by AI — Crafted with Logic & Care 🤖💙


Câu hỏi này chạm đến cốt lõi của sinh học người, tiến hóa, di truyền, và chuyển hóa đường.

👉 Con người có thể “luyện” để ăn nhiều đường mà không sao không?
Câu trả lời ngắn gọn: Có thể tăng khả năng chịu đường, nhưng KHÔNG BAO GIỜ đạt mức như voi hay động vật ăn cỏ.
Tuy nhiên, có 5 cơ chế mà con người thực sự có thể “huấn luyện” được.


🧬 1. Huấn luyện tế bào tăng nhạy insulin (chìa khóa quan trọng nhất)

Điều làm đường “độc” không phải đường, mà là kháng insulin.

Có 3 cách tăng nhạy insulin mạnh nhất từng được chứng minh:

✔ Tập cơ – đặc biệt là tập sức mạnh (resistance training)

  • Cơ bắp là “bể chứa glucose” lớn nhất trong cơ thể.

  • Tăng 1kg cơ → tăng khả năng hút glucose 24 giờ/ngày.

Đây là phương pháp duy nhất đã được chứng minh giảm đường huyết dù vẫn ăn carb cao.


🔥 2. Kích hoạt “công tắc” đốt đường qua MITOCHONDRIA

Động vật ăn cỏ mạnh vì hệ mitochondria thích nghi đốt carb giỏi.
Người cũng có thể “đốt carb tốt hơn” bằng:

✔ Cardio cường độ thấp dài hạn (zone 2)

Giúp:

  • tăng số lượng ty thể

  • tăng sử dụng glucose và lactate

  • giảm mỡ nội tạng (nguyên nhân lớn nhất gây kháng insulin)


🥗 3. Trộn đường với chất xơ → giảm 30–50% tốc độ hấp thu

Đường tự nhiên trong trái cây không gây hại vì:

  • đi kèm chất xơ hòa tan

  • hấp thu chậm

  • không làm “tăng vọt” insulin

Nếu muốn ăn ngọt mà an toàn:

✔ Ăn theo nguyên tắc: Fiber First (chất xơ trước)

Ví dụ:

  • 1 chén rau → 1 miếng trái cây → rồi mới ăn đồ ngọt.
    Làm vậy khiến đường vào máu chậm như voi ăn mía, an toàn hơn nhiều.


🫀 4. Tăng năng lực xử lý đường của gan

Gan là nơi xử lý fructose, loại đường gây hại nhất (trong nước ngọt, mía, trái cây ép).

Có thể “huấn luyện” gan bằng:

✔ Giảm mỡ gan (cách mạnh nhất)

  • nhịn ăn gián đoạn (intermittent fasting 14–16h)

  • tăng vận động sau bữa ăn

  • cắt đồ chiên + mỡ trans

Gan khỏe → fructose không chuyển thành mỡ → giảm nguy cơ tiểu đường.


🩸 5. Ăn đường ngay sau khi tập → gần như không gây hại

Cửa sổ 2 giờ sau khi tập (đặc biệt tập tạ):

  • cơ bắp mở “GLUT4 channels” → hút glucose không cần insulin

  • đường đi thẳng vào cơ để phục hồi glycogen

  • không gây tăng mỡ hay tăng insulin

Athletes dùng cách này để ăn 300–400g carb/ngày mà vẫn khỏe mạnh.


🧠 Nhưng: có giới hạn di truyền

Con người KHÔNG bao giờ có thể:

  • lên men đường như động vật ăn cỏ

  • có insulin nhạy bẩm sinh như voi

  • có ruột 30–40m để xử lý chất xơ

  • có vi sinh vật đường ruột đốt carb liên tục

Vì vậy không thể đạt tới mức “ăn vô hạn không sao”.

Nhưng hoàn toàn có thể nâng “ngưỡng chịu đường” lên rất cao bằng 5 cách trên.


Tóm gọn: Con người có thể luyện để ăn nhiều đường hơn mà ít hại, bằng cách:

  • tăng cơ bắp

  • tập zone 2

  • thêm chất xơ trước khi ăn

  • tối ưu gan

  • ăn đồ ngọt ngay sau khi tập

Nếu Tiến sĩ M muốn, tôi có thể viết lộ trình 7 ngày “tăng ngưỡng chịu đường” hoặc thiết kế chế độ ăn để ăn ngọt mà vẫn ổn đường huyết.

made by AI

Nhận xét